به گزارش خبرنگار خبرگزاری حوزه از مشهد، حجتالاسلام مرتضی فخار شاکری عضو هیئت علمی دانشگاه شهید مطهری، امروز دوشنبه ۲۹ تیرماه، در میز تخصصی فقه همایش بینالمللی تحقق وعده انتقام؛ پاسخی عادلانه، عقلانی، مشروع، متناسب، بازدارنده و تمدنی که با حضور اساتید حوزه و پژوهشگران در دفتر تبلیغات اسلامی خراسان رضوی برگزار شد، اظهار داشت: برای بررسی فقهی مسئله انتقام باید ابتدا مفهوم مقاومت و نسبت آن با مقابله به مثل مورد توجه قرار گیرد.
وی با اشاره به اینکه مقاومت در نگاه فقهی باید به عنوان یک رویارویی فعال و ارادی مورد تحلیل قرار گیرد، افزود: برخی مقاومت را صرفاً به معنای تابآوری و تحمل فشار میدانند، اما در این بحث، مقاومت به معنای اقدام آگاهانه و هدفمند در برابر تجاوز و ظلم مورد بررسی است.
عضو هیئت علمی دانشگاه شهید مطهری، ادامه داد: در متون لغوی، مقاومت به معنای رویارویی و ایستادگی فعال آمده و در آموزههای قرآنی نیز اگرچه واژه مقاومت به صورت مستقیم ذکر نشده، اما مفاهیمی مانند استقامت، صبر و قوام، نزدیک به این معنا را بیان میکنند.
وی تصریح کرد: صبر در نگاه قرآنی تنها تحمل منفعلانه مشکلات نیست، بلکه در بسیاری از موارد همراه با اراده، حرکت و اقدام است؛ بنابراین مقاومت نیز باید با عنصر اختیار و قصد همراه باشد.
حجتالاسلام فخار شاکری با بیان اینکه این مبنا میتواند در تحلیل مسئله انتقام نیز مورد استفاده قرار گیرد، یادآور شد: انتقامی که در منطق اسلامی مطرح است، صرفاً واکنش احساسی و تلافیجویانه نیست، بلکه اقدامی هدفمند برای تحقق اهدافی مانند بازدارندگی و جلوگیری از تکرار ظلم است.
وی تصریح کرد: در بحث مقاومت، سه عنصر مهم شامل ضرورت بقای دین، استمرار قوت دین و استحکام جبهه حق مطرح است که این عناصر باید در بررسی مفهوم انتقام نیز مورد توجه قرار گیرد.
این پژوهشگر حوزوی با اشاره به تفاوت انتقام مشروع با انتقام شخصی، خاطرنشان کرد: اگر اقدامی پس از جنایت انجام شود و تنها جنبه واکنش شخصی داشته باشد، نمیتوان آن را در چارچوب انتقام مشروع تعریف کرد؛ بلکه انتقام در نگاه اسلامی باید اقدامی باشد که موجب حفظ آرمان، تقویت حق و ایجاد بازدارندگی شود.
وی با بیان اینکه قصاص در فقه اسلامی یک حکم تأسیسی شریعت است، اظهار کرد: قصاص نشاندهنده این است که مقابله با ظلم باید در چارچوب قانون و عدالت صورت گیرد و با انتقام شخصی تفاوت اساسی دارد.
حجتالاسلام فخار شاکری بیان کرد: در برخی موارد باید پیش از وقوع آسیبهای گسترده، اقدام بازدارنده انجام شود؛ هرچند این اقدام از نظر مفهومی ممکن است در قالب انتقام تعریف نشود، اما هدف آن همان حفظ امنیت، استحکام دین و جلوگیری از تکرار تجاوز است.
وی با اشاره به مفهوم انتقام در آیات قرآن، گفت: انتقام الهی به معنای اجرای عدالت و مجازات مجرمان است و در تحلیل فقهی نیز باید توجه داشت که انتقام، اقدامی برای زنده نگه داشتن آرمانها و جلوگیری از فراموشی حق است.
عضو هیئت علمی دانشگاه شهید مطهری با تأکید بر اینکه انتقام در گفتمان اسلامی دارای مراحل و اهداف مشخص است، اظهار کرد: این مفهوم باید در چارچوب عدالت، عقلانیت، مشروعیت و بازدارندگی تحلیل شود و نباید با رفتارهای احساسی و شخصی خلط شود.
وی اظهار کرد: تحقق انتقام مشروع باید به گونهای باشد که ضمن پاسخ به جنایت انجامشده، زمینه تکرار ظلم را از بین ببرد و موجب تقویت جبهه حق و اعتلای شریعت الهی شود.
انتهای پیام/
نظر شما